REGAS Lustrum Symposium 2011

10 min read - published on oktober 11, 2011

Tijd voor verbinding: mens en techniek centraal
Auteur: Michelle Coops

Verbinding is hot. Iedereen in de samenleving – individu en organisatie – is zich in steeds grotere mate bewust van de noodzaak om met de digitalisering van de maatschappij toch kwaliteit van het menselijk contact te behouden. ‘Tijd voor verbinden’ was dan ook het centrale thema tijdens het eerste lustrum van het REGAS Symposium in het Spoorwegmuseum te Utrecht. Een prachtige locatie die het actuele onderwerp op passende wijze symboliseert.

Taal verbindt
“Taal is het meest gebruikte middel om te verbinden,” zo kondigde dagvoorzitter Anneke Krakers (WelZijnNederland) de eerste spreker van de dag aan: taalhistoricus en journalist Ewoud Sanders. Van de geschiedenis van spelling tot concrete verspreekwoorden; deze man wist de hele zaal zonder uitzondering te boeien. Het was zijn humoristische impersonatie van een getatoeëerde Hagenees met dito accent waarmee hij te kennen gaf zich heel bewust te zijn van de noodzaak om theorie - non-verbale communicatie in dit geval – onmiddellijk toe te passen in de presentatie. De kop was eraf, de zaal was betrokken.

Politiek en Sociaal Werk
De dag stond echter niet in het teken van verbinding door taal en grammatica. Nee, de gemeenschappelijke deler van de bezoekers was ‘zorg en welzijn’, de sector waaraan Regas een hoogwaardig registratiesysteem levert. Registreren schijnt echter nogal wat nekharen overeind te laten staan. Agnes Wolbert, Tweede Kamerlid van de PvdA, erkende deze registratiegekte als het ‘veelkoppige monster’, waar politiek en het management enkele voorbeelden van zijn. Ze pleitte hierin voor een klein beetje burgerlijke ongehoorzaamheid vanuit de professional.

Haar ogenschijnlijke sympathie voor de mensen in het veld werd echter niet per definitie positief ontvangen. In de wandelgangen werd er kritiek geleverd op haar aanmoediging om de politieke besluiten tot grondige registratie vooral te weigeren. Immers, waarom moet de actie wederom vanuit de werkvloer worden geïnitieerd? Waarom zorgt de politiek niet meteen voor haalbare oplossingen?

Na Agnes Wolbert betrad Margot Scholte het podium. Ze vertelde over de nieuwe opdracht van Sociaal Werk: het herstellen van de verbroken verbindingen van de cliënt (met zichzelf, met anderen, met de maatschappij en met de toekomst). Hoe kan de professional dit het beste aanpakken? Een generalistische aanpak zou volgens Scholte een goed streven zijn, het inzetten van iemand die midden in de wijk staat. Denk hierbij aan een wijkverpleegkundige of algemeen maatschappelijk werker. Deze generalist kan vervolgens de specialist inschakelen als dat nodig blijkt. Wees flexibel en hou de burger in het vizier, is haar laatste boodschap.

Koninklijke lunch
Na de presentatie van Margot Scholte waren alle magen dringend toe aan een lekkere versnapering én onderlinge verbinding. Broodjes, preisoep en een lekker glas melk stonden keurig op ons te wachten. De anderhalf durende pauze gaf de liefhebber van geschiedenis en musea de kans om deel te nemen aan een rondleiding door het Spoorwegmuseum. Men kon genieten van heerlijk ouderwetse jazz muziek uit de film ‘Some Like it Hot’ die uit De Schuur van Vader klonk, maar de ware pronkstukken van het museum stonden uiteraard op de rails opgesteld. Zelfs de Koninklijke treinwagon was voor een kort ogenblik geopend voor het REGAS publiek.

Nee
Drie sprekers volgden er in de middag, beginnend met de presentatie van Boris Stil (Kwadraad) over het digitaal binden met de mens door middel van online hulpverlening. Hij werd opgevolgd door Joost Vos, die het publiek uitgebreid inlichtte over hoe de Münchhausenbeweging mensen helpt die tussen wal en schip vallen. Deze beweging, gebaseerd op de geschiedkundige verhalenfiguur Baron van Münchhausen, is een prachtig initiatief dat in 2004 mogelijk werd gemaakt door de samenwerking tussen zes Rotterdamse organisaties en stimuleert om jezelf te veranderen. Vos kwam dan ook met meerdere inspirerende one-liners als “Focus je op het doel, dan valt de barrière. Focus je op de barrière, dan valt het doel.” Zijn kernboodschap? Zeg geen ‘nee.’ Door buiten kaders te denken, door het belang van een mens met een vraag in te zien, en door dus ‘ja’ te zeggen, kun je iemand daadwerkelijk helpen.

De derde spreker van de middag, Theo Hooghiemstra, behandelde het actuele thema van verbinding en privacy. Hooghiemstra bracht met sprekende voorbeelden zijn eye-openers onder de aandacht: “Niemand is eigenaar van cliëntgegevens”, “Dossiers moeten na 15 jaar vernietigd worden”, “Registreer alleen de informatie die echt nodig is (dataminimalisatie)” en “Je kunt als organisatie het beste niets zijn”.

Niets zijn
Het ‘niets’ zijn vormde de perfecte introductie van de laatste lezing ‘Voor eeuwig verbonden: mens en techniek’ van hoogleraar Hans Achterhuis van de Universiteit Twente. Een enigszins grappige doch zorgwekkende anekdote over het verlies van zijn persoonlijke gegevens inclusief medische historie maakten hem tot ‘niets’. Bij uitstek hét voorbeeld van de bedreiging van falende techniek. Moeten we dan overgaan tot apocalyptische ideeën over techniek? Verre van, zo continueert Achterhuis. Mens, techniek, cultuur en natuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden; vuur is de bron. Vuur, dat al duizenden jaren geleden zorgde voor sociale cohesie, vanwege de noodzaak om het vlammetje wakker te houden.

Alfabet
“Het was Plato die ons leerde dat alles met vuur begint,” zo gaat Achterhuis verder. Het was echter ook Plato die sterk ambivalent stond tegenover de beste techniek die de mens ontwikkelde; het alfabet. Zijn angst dat het schrift de teloorgang van het menselijk geheugen zou betekenen, komt aardig in de buurt van de hedendaagse angst dat de digitalisering hetzelfde effect op de jeugd zal hebben. Een prachtige les uit het verleden laat ons dus inzien dat nieuwe technieken, ook die van sociale media, niet tot pessimisme hoeven te leiden.

Regas heeft zichzelf met dit lustrum overtroffen; het was het mooiste symposium tot dusver en het belooft veel voor de verdere toekomst.

Laatst vernieuwd: 18-10-2011 om 15:06